ΟΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΑΣ….
 Μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση φιλοξενήθηκε στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δήμου Λευκάδας το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε. Πρόκειται για την παρουσίαση του Δικτύου Γυναικών Ευρώπης, που με συντονίστρια την ψυχολόγο Ελευθερία Αραβανή, ενημέρωσε για «δύσκολα» ζητήματα, όπως αυτά της βίας, της ισότητας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και της πρόληψης μέσα από την εκπαίδευση.

ΔΙΚΤΥΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΗΣ
Το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης, είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο, που έχει στο ενεργητικό του σχεδόν 30 χρόνια δράσης. Στόχος του η στήριξη σε γυναίκες που έχουν υποστεί βία, αλλά και γενικότερα σε άτομα που υφίστανται προσβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους. Η δράση του Δικτύου εντοπίζεται σε τρεις τομείς: την πρόληψη – μέσω της εκπαίδευσης- των συγκρούσεων στις ενδοοικογενειακές και γενικότερα στις διαπροσωπικές σχέσεις, την προστασία, την στήριξη και αποκατάσταση των θυμάτων και την δημιουργία προτάσεων για τη θέσπιση ανάλογου νομοθετικού πλαισίου, σε συνεργασία με αρμόδιους φορείς.  Για το λόγο αυτό λειτουργούν τηλεφωνικές γραμμές SOS για θύματα ενδοοικογενειακής βίας και σωματεμπορίας, ξενώνας αποκατάστασης και κέντρο στήριξης. Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, ότι έχει βραβευθεί από τον Πρόεδρο της δημοκρατίας κ. Παπούλια, για τη σπουδαιότητα της δράσης του.

Η ΒΙΑ
Η κ. Νίκη Ρουμπάνη, πρόεδρος του Δικτύου, μίλησε στην εκδήλωση με λόγια απλά, περιεκτικά και συγκινητικά. Άγγιξε μεγάλες αλήθειες λέγοντας ότι η βία δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα κλουβί .Τα συναισθήματα που βιώνει το θύμα μοιάζουν μ’ εκείνα που βιώνει κάποιος μακροχρόνια άνεργος. Το άτομο εγκλωβίζεται σε μια κατάσταση όπου ζει απομονωμένο σ’ ένα κλειστό σύμπαν, αφημένο στη μοίρα του, πιστεύοντας ότι ο υπόλοιπος κόσμος δεν το χρειάζεται. Οι υπαρξιακές διαστάσεις του προβλήματος δε σταματούν εκεί. Επεκτείνονται στην επικοινωνία. Το άτομο δεν προσπαθεί καν να επικοινωνήσει με τον έξω κόσμο. Κι εκεί εντοπίζεται το πιο σημαντικό πρόβλημα. Γι’ αυτό το δίκτυο θέλει και προτρέπει τους ανθρώπους που είναι θύματα βίας ή ακόμη και όσους είναι θύτες, γιατί π.χ. αδυνατούν να ελέγξουν το θυμό τους, τις αντιδράσεις τους, να μιλούν. Να μιλούν μαζί τους, μέσα από τις γραμμές επικοινωνίας. Εκεί τους περιμένουν άνθρωποι, που κι εκείνοι με τη σειρά τους, έχουν την ανάγκη να βοηθήσουν. Όχι γιατί είναι καλύτεροι από τους άλλους ή γιατί τα ξέρουν όλα. Η επαφή, η επικοινωνία, η βοήθεια, είναι ζωτική τους ανάγκη. Κι ας είναι δύσκολο, πολλές φορές, να βαστάξουν τόσο ανθρώπινο πόνο. Στο τέλος νοιώθουν πως ολοκληρώνονται ως άτομα κι έχουν ένα ευχαριστώ να δώσουν σ’ εκείνους που τους εμπιστεύθηκαν  την ζωή τους.

 ΘΥΜΑΤΑ ΣΩΜΑΤΕΜΠΟΡΙΑΣ
Οι δράσεις του Δικτύου επεκτείνονται και στα θύματα σωματεμπορίας. Έτσι λοιπόν, προβλήθηκε ένα βίντεο, για το ζήτημα αυτό, που έκανε τους παρισταμένους να βουρκώσουν. Μάλιστα, η κ. Ρουμπάνη είπε και τη μικρή ιστορία του. Ετοιμάστηκε ένα βίντεο από το σκηνοθέτη, που όμως όταν το είδαν κοπέλες θύματα σωματεμπορίας, είπαν ότι δεν αφορούσε στην πραγματικότητα. Με τις δικές τους υποδείξεις, λοιπόν, ετοιμάστηκε αυτό το βίντεο, που ο ρεαλισμός και η βουβή του σκληρότητα έκανε τις καρδιές μας να ραγίσουν. Δωμάτια άθλια, με ελάχιστα παλιά έπιπλα, με λιγοστό φως, χωρίς γυάλινα ή σιδερένια αντικείμενα, για να μην αυτοκτονήσουν, χωρίς κουρτίνες για να μην κρεμαστούν. Εκείνες, έκλαψαν την πρώτη ώρα του εγκλεισμού τους. Μετά η συνειδητότητα του πόνου και της απελπισίας έκανε τα δάκρυα να στερέψουν. Ατέλειωτες ώρες ακίνητες και βουβές.  
Το Δίκτυο έχει στηρίξει πολλά τέτοια κορίτσια. Φιλοξενούνται σε ξενώνα  όπου γίνεται προσπάθεια όχι να ιδρυματοποιηθούν,  αλλά να ενταχθούν σε ένα κανονικό ρυθμό ζωής, να επουλωθούν τα τραύματα, να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Τον πρώτο καιρό, μάλιστα, έχουν ένα μόνιμο χαμόγελο ζωγραφισμένο στα πρόσωπά τους, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά φόβος. Αργότερα αρχίζουν να κλαίνε, να θυμώνουν, να αρνούνται, να γνωρίζουν και να προτάσσουν τα δικά τους θέλω και ν’ αρχίσουν να υπάρχουν. Τα συναισθήματα που βιώνουν είναι παρόμοια με εκείνα όσων γύρισαν από πόλεμο, όπου έζησαν την απόλυτη φρίκη.
    Οι ιστορίες πολλές και συγκλονιστικές. Μια αλλοδαπή κοπέλα, μορφωμένη, κόρη γυμνασιάρχη, που απήγαγαν το μωρό της για να την εξωθήσουν στην πορνεία, μετά από μακροχρόνιο εγκλεισμό κατάφερε  να ξεφύγει, δένοντας τα χέρια του βασανιστή της. Στο τέλος δικάστηκε γι’ αυτό και φυλακίστηκε για ένα χρόνο!

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης  δεν περιορίζει τη δράση του μόνο στην παροχή βοήθειας και στήριξης.  Δίνει προτεραιότητα στην πρόληψη μέσω της εκπαίδευσης. Για το λόγο αυτό επιμορφώνει εκπαιδευτικούς, ώστε να λειτουργήσουν ανάλογα προγράμματα σε σχολεία. Στόχος της εκπαίδευσης είναι να μάθουν τα παιδιά να έχουν πίστη στον εαυτό τους, να μάθουν τις δυνάμεις τους κι όχι να τονίζονται οι αδυναμίες τους. Έτσι θα αποκτήσουν αυτοεκτίμηση, για να μπορούν να αντιμετωπίσουν ακόμα και δύσκολες καταστάσεις, και κανένας δε θα καταφέρει να υποβαθμίσει την προσωπικότητά τους στο μέλλον. Επίσης, τονίζεται η αποδοχή της διαφορετικότητας. Όλοι είμαστε άνθρωποι, με τις ίδιες ανάγκες, τους ίδιους φόβους, τα ίδια όνειρα. Κι ακόμη δίνεται βάση στη διδασκαλία της ιστορίας. Να γνωρίζουν τι έγινε στο παρελθόν για να κατανοήσουν το παρόν και να γίνουν καλύτερα στο μέλλον. Να ξέρουν, π.χ. γιατί ήρθαν οι Πακιστανοί να δουλέψουν στον τόπο μας, γιατί θεωρούμε τους Τούρκους εχθρούς, κ.λ.π. 
Μάλιστα ολοκληρώθηκε πρόσφατα ένα  εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, με εκπαιδευτικούς, μαθητές και νέους από την Τουρκία και την Ελλάδα. Επιλέχθηκαν η Λέσβος και το αντικρινό Δικελί, κι έγιναν κατασκηνώσεις και στα δύο μέρη. Τα παιδιά ήρθαν κοντά. Στην αρχή επιφυλακτικά, έπρεπε να ξεπεράσουν τα στοιχειά του παρελθόντος που – κακά τα ψέματα-, έχουν περάσει στο κύτταρο. Δεν ήταν δύσκολο, όμως, μέσα από την κατάλληλη εκπαίδευση και τη συλλογική ζωή, να συνειδητοποιήσουν πόσο μοιάζουν οι ελπίδες, οι φόβοι, τα παιχνίδια τους, και να γεννηθούν ισχυροί δεσμοί φιλίας μεταξύ τους. «Φίλε μου, εμείς για βας-για βας θ’ αλλάξουμε τον κόσμο»,   έγραψε ο μικρός Κωνσταντίνος στο καινούργιο Τούρκο φίλο του. Τέτοια προγράμματα έγιναν και σε άλλες περιοχές με προβλήματα, όπως η Κύπρος, το Ισραήλ και η Παλαιστίνη, κ.λ.π.
      
 
Η ΤΕΧΝΗ
Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο στις δράσεις του Δικτύου είναι η επανένταξη κοινωνικά αποκλεισμένων νέων θυμάτων με όχημα την τέχνη. Πιστεύουν –κι όχι άδικα-  ότι μέσα από την τέχνη και τις πολιτισμικές δραστηριότητες προάγονται η κοινωνικοποίηση κι η αυτογνωσία, αλλά δίνονται και εφόδια ζωής. Έχει  μάλιστα προταθεί μια σειρά καλλιτεχνικών, πολιτιστικών και ψυχοθεραπευτικών δράσεων στη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς. Χορός, θέατρο, ζωγραφική, μυθοπλασία, κατασκευή κούκλας, είναι λίγα απ΄ τα εργαστήρια που προτείνονται. 
Οι φιλοξενούμενες νέες-θύματα σωματεμπορίας, που ζουν στον ξενώνα του Δικτύου, όσο καιρό χρειάζεται για να επουλωθούν οι πληγές τους, έφτιαξαν πάνινες κούκλες. Τα υλικά προέρχονται από ρούχα που δωρίζουν φίλοι και δε χρησιμοποιούνται. Η διαδικασία είναι άκρως θεραπευτική, καθώς τα πληγωμένα κορίτσια φτιάχνουν απ’ την αρχή ένα σώμα, έχουν τη δυνατότητα να το διορθώσουν όπου χρειάζεται, κ.λ.π.

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Μεγάλη σημασία δίνεται στην αποκατάσταση των θυμάτων και στην ενδυνάμωση μέσα από την αυτοεκτίμηση. Έτσι, δίνονται κίνητρα για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα και την ανακούφιση της ανεργίας γενικότερα. Ειδικά οι γυναίκες, ξεκίνησαν να κάνουν συνεταιρισμούς από την ανάγκη τους να βρουν δουλειά, κάνοντας επάγγελμα αυτό που ήξεραν να κάνουν από το σπίτι. Μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, χειροποίητες κατασκευές, δημιουργία ξενώνων. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί συνεταιρισμοί δεν επιβίωσαν. Χρειαζόταν καλύτερο μάρκετινγκ, σταθερή ποιότητα και βασική προϋπόθεση η κοινωνική ένταξη των γυναικών, που πολλές φορές δεν υπήρξαν. 
Σήμερα, με την πείρα και τη στήριξη του Δικτύου, η γυναικεία επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζεται κάτω από ένα νέο πρίσμα. Νέες προοπτικές διαφαίνονται, αρκεί να  ξεπεραστούν τα εσωτερικά εμπόδια κι οι αναστολές περισσότερο, παρά  εξωτερικές δυσκολίες.

Όσο για τη Λευκάδα, που οπωσδήποτε έχει ορισμένες καταλυτικές ιδιαιτερότητες – όπως ανέφερε στην εισήγησή της η Εύη Φίλιππα, υπεύθυνη του Ο.Α.Ε.Δ.-  υπάρχουν τόσο δυσκολίες όσο και προοπτικές. Το βασικό μειονέκτημα είναι η εποχικότητα, καθώς η τοπική οικονομία βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό. Αυτό οδηγεί στην απουσία πρωτογενούς παραγωγής και κατ’ επέκταση σε απουσία περαιτέρω κινήτρων. 
Κι εδώ όμως , το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης είχε να δώσει καλές ιδέες και συμβουλές. Η εποχικότητα μπορεί να περιοριστεί, όταν φροντίσουμε να προσελκύσουμε τουρισμό για περισσότερο χρόνο. Όχι μόνο η θάλασσα, αλλά και αγροτουρισμός, θρησκευτικός τουρισμός, τοπικά προϊόντα και τόσα άλλα. Ένα ωραίο παράδειγμα είναι και οι «περίπατοι». Δηλαδή, διαδρομές στα ορεινά μονοπάτια, έτσι ώστε να έχουμε τουρισμό και το χειμώνα.  Όρεξη να υπάρχει…

Πολύ εύκολα μπορεί κανείς να βοηθηθεί αλλά και να βοηθήσει το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης. Απλοί άνθρωποι που έχουν λίγο ελεύθερο χρόνο, (π.χ. δυο ώρες κάθε εβδομάδα), επαγγελματίες κι επιστήμονες, καθώς και επιχειρήσεις για οικονομική ενίσχυση ή παροχή προϊόντων και υπηρεσιών. Αν, λοιπόν, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι με ευαισθησίες, η γραμμή 901-11-118-118, περιμένει νέους εθελοντές, ή καλύτερα ας έρθουν σε επαφή με την εκπρόσωπο του Δικτύου στη Λευκάδα, ψυχολόγο Ελευθερία Αραβανή. 
Αλλά, αν χρειάζεστε βοήθεια, η γραμμή SOS  800-11-88-88, λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο, όπως και η γραμμή 800-11-14-400, που λειτουργεί σε επτά γλώσσες και αφορά τα θύματα σωματεμπορίας.
 
7-9-2008
Χαρά Σαΐτη
Εικαστικός και θεωρητικός της τέχνης

Υ.Γ. Μια τόσο σπουδαία και ουσιαστική εκδήλωση δεν είχε την ανταπόκριση που θα έπρεπε. Ένοιωσα ντροπή για όλους εκείνους που έλαμψαν δια της απουσίας τους. Τους ψυχολόγους, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, τους άνεργους, όλους εμάς, που νομίζουμε ότι αφενός είμαστε αμέτοχοι για τις καταστάσεις βίας κι εκμετάλλευσης, κι αφετέρου πιστεύουμε ότι όλα αυτά συμβαίνουν στους άλλους, που είναι διαφορετικοί ή χειρότεροί μας. Με την αδράνειά μας γινόμαστε αυτόματα συνένοχοι κι ηθικοί αυτουργοί…